ฤดูหนาวอากาศหนาวเย็นและมักเกิดโรคระบาดต่าง ๆ แกะจึงต้องได้รับสารอาหารอย่างทันเวลาและเสริมภูมิคุ้มกันเพื่อต้านทานความหนาวจัด แต่ในช่วงนี้หญ้าสดมีไม่เพียงพอ การขาดแคลนอาหารหยาบจะส่งผลกระทบอย่างมากต่อการเจริญเติบโตของแกะเนื้อ แล้วการเลี้ยงแกะในฤดูหนาวต้องระวังเรื่องอะไรบ้าง เรามาดูกันเลย
1. การให้ความอบอุ่น
ก่อนถึงฤดูหนาวต้องตรวจสอบคอกแกะแต่เนิ่น ๆ และซ่อมแซมหลังคากับผนังตรงจุดที่ลมและหิมะรั่วเข้าได้ ในคอกกลางแจ้งให้ก่อกำแพงกันลมจากลำต้นข้าวโพดด้านนอกผนังด้านเหนือ ในคอกแบบปิดให้แขวนม่านฟางที่ประตูและหน้าต่าง ส่วนโรงเรือนพลาสติกแบบง่ายให้ต่อชายคาออกไปด้านนอก ติดตั้งโรงเรือนพลาสติกและคลุมด้านบนด้วยเสื่อฟาง
2. การรักษาฝูง
การเลี้ยงแบบปล่อยในฤดูหนาวทำให้แกะได้กินหญ้าที่เหมาะสมและหายใจอากาศบริสุทธิ์ ช่วยเสริมร่างกายและความสามารถในการต้านทานความหนาวและโรคภัย จึงเป็นมาตรการหลักในการรักษาฝูง ควรเลือกทุ่งหญ้าลาดต่ำทางทิศใต้ที่กำบังลม แดดส่องถึง และมีน้ำดี ในต้นฤดูหนาวที่หญ้าและพืชป่าบางส่วนยังไม่ตาย ให้รีบปล่อยเลี้ยงในวันที่แดดออกและอากาศอบอุ่น เพื่อให้แกะได้กินหญ้าสดให้มากที่สุด ในกลางฤดูหนาวให้เปลี่ยนมาเลี้ยงในคอก ส่วนแกะที่ร่างกายอ่อนแอต้องดูแลเป็นพิเศษ เช่น ให้อาหารที่มีน้ำมากอย่างแครอท เพิ่มปริมาณอาหารข้น และเสริมการออกกำลังกาย
3. การรักษาสภาพร่างกาย
ให้หญ้าแห้งคุณภาพดีและซังพืช พร้อมเสริมอาหารข้น เช่น กากถั่วเหลือง ข้าวโพด เนื้อเมลอนตากแห้ง และรำข้าวสาลี แกะแต่ละตัวต้องได้อาหารข้น 200-250 กรัมต่อวัน ส่วนลูกแกะตัวผู้และตัวเมียที่เก็บไว้ทำพันธุ์ให้เสริมอาหารข้น 200-600 กรัมต่อวันต่อตัว ให้กินน้ำ 2-3 ครั้งต่อวันตามเวลาที่กำหนด ควรเป็นน้ำเกลือจาง ๆ ที่อุณหภูมิประมาณ 18 องศาเซลเซียส การดูแลโภชนาการของแม่แกะสำคัญมาก ช่วงตั้งท้องแรก ๆ สูตรอาหารอาจประกอบด้วยหญ้าอัลฟาฟ่า 50% หญ้าแห้ง 30% ข้าวโพดหมัก 15% และอาหารข้น 5% ช่วงตั้งท้องปลายคือหญ้าแห้ง 1-1.5 กิโลกรัม อาหารหมัก 1.5 กิโลกรัม และอาหารข้น 0.45 กิโลกรัม
4. การดูแลแม่แกะตั้งท้อง
ต้องแยกเลี้ยงตัวผู้และตัวเมีย เพื่อไม่ให้ตัวผู้ไล่หรือขึ้นคร่อมแม่แกะที่ตั้งท้อง แม่แกะตั้งท้องต้องมีคอกแยก ประตูกว้างที่สุดเท่าที่ทำได้ และจำนวนตัวเหมาะสม โดยมีพื้นที่ 2-2.5 ตารางเมตรต่อตัว เพื่อไม่ให้ถูกบีบอัด ให้อาหารข้นและน้ำเกลือจาง ๆ เพิ่มขึ้น ต้องใช้น้ำอุ่นเท่านั้น หลีกเลี่ยงการดื่มน้ำเย็นจัดหรือกินหญ้าที่มีน้ำค้างแข็ง ต้องบริหารจัดการประจำวันอย่างเข้มงวด เพื่อไม่ให้เกิดการต่อสู้ ชนกัน หรือกระแทกกันภายในฝูง ระยะทางเลี้ยงควรสั้น หลีกเลี่ยงทางลาดชันและเส้นทางอันตราย ไม่ไล่ตีแกะ เพื่อป้องกันไม่ให้แม่แกะตกใจ กระโดดฉับพลัน หรือลื่นล้ม
5. การดูแลสุขภาพ
ในฤดูหนาวแกะเสี่ยงต่อโรคปากและเท้าเปื่อย โรคสเตรปโตคอกคัส โรคฝีดาษแกะ โรคท้องร่วง โรคหวัด และโรคโคลิบาซิลโลซิส จึงควรฉีดวัคซีนให้ฝูงในช่วงปลายฤดูใบไม้ร่วงถึงต้นฤดูหนาว หลังปล่อยเลี้ยงตลอดฤดูใบไม้ร่วง แกะอาจติดพยาธิตัวตืด พยาธิใบไม้ตับ และปรสิตอื่น ๆ ซึ่งแสดงอาการชัดเจนในฤดูหนาว จึงต้องถ่ายพยาธิแบบป้องกันไว้ก่อน ยาที่ใช้บ่อยได้แก่ ไตรคลอร์ฟอน ไอเวอร์เมกติน ไบทีโอนอล และนิโคลซาไมด์ ต้องทำความสะอาดคอกสม่ำเสมอ รักษาความสะอาดและแห้ง เก็บมูลออกทันเวลาและหมักเพื่อทำให้ปลอดภัย อาหารที่เหลือต้องคัดแยก ของที่ปนเปื้อนแล้วห้ามใช้ ควรแปรงขนและผิวแกะเป็นประจำเพื่อกระตุ้นการไหลเวียนเลือดและเสริมสุขภาพ